Depressie en andere stemmingsklachten; welke substantie is de oorzaak van het probleem?

Depressie en andere stemmingsklachten; welke substantie is de oorzaak van het probleem?

In de huisartspraktijken melden zich steeds meer mensen met stemmingsklachten en depressie. Na pijn en vermoeidheid komen deze stoornissen op de derde plaats.

Depressie wordt in verband gebracht met stoornissen in de productie en/of werking van een groot aantal neurotransmitters, cytokines (spelen een rol in de immuunafweer) en hormonen:
• Serotonine
• Dopamine
• Glutamaat
• GABA
• Noradrenaline
• Enz.

De hersenfunctie wordt gedomineerd door vier belangrijke biochemische systemen namelijk:
1. De serotoninegroep (stemming en slaap)
2. De dopaminegroep (energie)
3. De GABA groep (rust)
4. De acetylcholinegroep (herinnering en denken)

Belangrijkste oorzaak bij depressie en stemmingsklachten

Om tot een behandeling te komen van stemmingsklachten is het noodzakelijk een stofspecifieke diagnose te stellen. Welke substantie is de oorzaak van het probleem?

De twee belangrijkste stoffen die grote invloed hebben op stemmingswisselingen en/of depressieve klachten zijn serotonine en dopamine.

Serotonine

Serotonine is een neurotransmitter die betrokken is bij:
• Stemming
• Slaap
• Emotie
• Sexuele activiteit
• Eetlust
• Verwerking van pijnprikkels

Bij een tekort aan serotonine is er een slaapprobleem, met name bij het inslapen en het doorslapen. Bij een tekort aan serotonine is er ook een tekort aan melatonine (dit is het inslaap en doorslaap hormoon)

Oorzaken van tekorten
Tryptofaan is de voorloper van serotonine. Tryptofaan wordt echter niet altijd omgezet in serotonine bijvoorbeeld als er ATP (energie) tekorten zijn en ook niet bij ontstekingen in het immuunsysteem bijv. bij allergie.
Hiernaast speelt stress een rol. Wanneer er verhoogde cortisolgehaltes in de lever zijn, zal er aanzienlijk minder serotonine worden geproduceerd. Bij stress gaat de serotonine en dopamine transformatie over naar adrenaline, hierbij worden ook de cofactoren zoals magnesium en de B-vitamines B3 en B6 opgemaakt.

De medicatie slaat niet aan
In sommige gevallen moet er na de start van de medicatie steeds meer gebruikt worden en kan de depressie na een aantal weken soms nog zelfs verergeren. Het kan dan zijn dat er al teveel dopamine en serotonine in de hersenen was. Wanneer het nog meer verhoogd wordt, wordt het overschot afgebroken in afbraakproducten (dit noemen we fakehormonen). Deze gaan op de plek van de serotonine zitten waardoor de serotonine niet meer opgenomen wordt en men depressief wordt.
Als bij het gebruik van een SSRI (bijv. citalopram, fluoxetine, en paroxetine) de depressie na een aantal weken alleen maar erger wordt, kan dit betekenen dat het geen serotinerge depressie is.

Dopamine

Dopamine is een neurotransmitter die een grote rol speelt bij:
• Plezier
• Besluitvaardigheid
• Initiatief nemen
• Emotionele expressie
• Socialisatie
• Ondernemingszin

Een dopaminetekort begint met problemen met concentreren/focussen.
Verstoringen in de dopaminehuishouding kunnen optreden door voeding met een hoge calorische waarde (alcohol, suiker) activatie van het immuunsysteem, langdurige stress en een tekort aan omega-3 vetzuren.

De rol van prolactine
Prolactine is het vrouwelijke stresshormoon. Stress bij vrouwen zorgt voor een verhoogde aanmaak van prolactine, dit hormoon heeft echter een dopamine remmende werking. Wanneer het niveau van prolactine langdurig te hoog blijft zullen vrouwen merken dat ze zich niet meer goed kunnen motiveren of tot iets kunnen komen.

Histamine

Histamine speelt een bijzondere en vaak niet onderkende rol als mogelijk depressivum. Histamine wordt aangemaakt bij acute immuunreacties en zit veel in voedsel als kaas, chocolade, worst, varkensvlees . Histamine heeft met actie en ontspanning te maken.
Een overschot aan histamine kan bijvoorbeeld komen in een hooikoortsperiode en veel histaminerijk voedsel.
Bij een overschot aan histamine treedt er terugtrekgedrag op, er is minder arousal, en er zijn stoornissen in het slaap waak ritme

Glutamaat

Wanneer je niet meer tot rust kan komen (“Ik kan niet meer uit”) kan er sprake zijn van teveel glutamaat. Hiervoor moet de voeding worden aangepast.
In de hersenen zit de NMDA-receptor, deze gaat aan bij glutamaat (inspannen)en uit bij GABA (ontspannen).
ATP tekort zorgt voor verhoogde productie van glutamaat. ATP tekort zie je bij overgewicht, insuline resistentie, een te grote afhankelijkheid van suiker. Verder zijn er veel glutamaten te vinden in onze voeding, let vooral op E621 t/m E625 (met name te vinden in producten van Maggi, Knorr en Conimex)
Langdurig teveel glutamaat geeft depressie, pijn, neurogeneratieve ziekten (zoals Alzheimer).
Hoe meer glutamaat hoe minder tryptofaan wordt omgezet naar serotonine.

Behandeling depressie en andere stemmingsklachten

Bij de behandeling van stemmingsstoornissen is de meest succesvolle interventie een integratieve therapie met ‘voeding als medicijn’, beweging, het zoeken van uitdagingen, en wanneer nodig psychische hulp.

Hilversum Psycholoog, Sjoukje Okma

Schrijf een reactie.